KAYIT DIŞI KAZANÇ

KAYNAKÜlkemizin en büyük kazanç kaybı kayıt dışı ticaret ve çalışanlardır.

Maalesef ülkemizin hazinesinin en büyük geliri vergi kalemleridir, ancak kayıt dışı çalışanlar ve vergisi ödenmeyen her kuruşun hazinemize büyük açıklar verdiği bilinmektedir.

Gerçekleştirilen faaliyetlerinin çoğunluğunun hiçbir resmi kuruma bildirilmeden kayıtsız yapılmasıdır.

Genellikle niteliksiz işçiyle yapılan emek yoğun çalışma: Yüksek teknoloji kullanılan işletmelerde kayıtlı ve vasıflı işçi çalıştırılmasına karşın, kayıt dışı çalışmada, düşük ücretle vasıfsız ve eğitimsiz işgücü kullanılması yaygındır.

Özellikle küçük ölçekli işletmelerde yaygın olması: Kayıt dışı çalışma, kurumsal kültürü haiz orta ve büyük ölçekli işletmelerde nadir olmasına rağmen, 1-10 işçinin çalıştığı küçük ölçekli işyerlerinde yaygındır.

Türkiye'de kayıt dışı istihdamın nedenleri: Ulusal ve uluslararası literatürde kayıt dışı istihdamın nedenlerini anlamaya yönelik birçok teorik çalışma vardır. Bu çalışmalardan bir kısmı, vergi gelirleri ve kayıt dışı istihdamın ilişkisi üzerinedir.

Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) verilerine göre;

Kayıt dışı istihdamdan en çok kadınlar, gençler ve yaşlılar etkileniyor!

Kayıt dışı istihdamdan en çok toplumun en savunmasız kesimleri etkilenmektedir. Bunların başında; kadınlar, gençler ve yaşlılar gelmektedir.

65 yaş üstü çalışanların yüzde 84’ü kayıt dışı. Yaşlı yoksulluğunun yüzde 16,3 gibi yüksek bir düzeye ulaştığı ülkemizde, düşük emekli aylıkları ve her geçen gün reel olarak emekli aylıklarının gerilemesi nedeniyle birçok emekli hayatlarını idame ettirebilmek için yeniden çalışma hayatına dönmektedir. Ancak 55 yaş üstü çalışanların yüzde 70, 65 yaş üstü çalışanların yüzde 84 kayıt dışı çalıştırılmaktadır.

Yarı zamanlı çalışan her 10 kişiden 8’i kayıt dışı

Kayıt dışı istihdamdan kısmi ya da yarı zamanlı çalışanlar, tam zamanlı çalışanlara göre daha çok etkilenmektedir. Tam zamanlı çalışanlarda kayıt dışı istihdam oranı, kısmi zamanlı çalışanlara göre oldukça düşüktür. Tam zamanlı istihdam edilenlerde kayıt dışı istihdam oranı yüzde 28 iken, yarı zamanlı çalışanlarda kayıt dışı istihdam oranı yüzde 80’dir. Yani her 10 yarı zamanlı çalışan işçinin 8’i kayıt dışıdır.

Kayıtdışı istihdam en fazla tarım sektöründe

Kayıt dışı istihdamın en yoğun olduğu sektörlerde ciddi bir denetimsizlik ve çalışma ilişkileri açısından kuralsızlık egemendir. Ülkemizde denetimin en yetersiz olduğu sektörler tarım ve inşaattır. Bu nedenle de tarım sektöründe kayıt dışı istihdam oranı yüzde 82 ile en yüksek düzeydedir. İkinci sırada yüzde 36 ile inşaat sektörü gelmektedir. Sanayi ve hizmetler sektöründe kayıt dışı istihdam oranı yüzde 20’dir.

Tarım sektöründe güvencesizliğin yaygınlığı ve eğitim olanaklarından yararlanamama meslek dağılımını da etkilemektedir. Kayıt dışı istihdamın en yaygın olarak yüzde 79 ile nitelikli tarım ormancılık ve su ürünleri çalışanlarında yoğunlaşmaktadır. İkinci sırada ise yüzde 51 ile eğitim seviyesinin düşük olduğu ve nitelik gerektirmeyen işlerde çalışanlar bulunmaktadır. Yine küçük işletmelerde çalışan sanatkârlar ile hizmet ve satış elemanlarında kayıt dışılık yüzde 31 civarındadır. Meslek dağılımına göre kayıt dışılığın en düşük olduğu işler ise yüzde 3,76 ile profesyonel meslek grupları ve yüzde 6,32 ile büro hizmetlerindedir.

 

Küçük işletmelerde istihdamın yarıdan fazlası kayıt dışı!

Kayıt dışı istihdamın önlenememesinde önemli bir sorun işyeri büyüklükleridir. Küçük ölçekli işyerlerinde yasal yükümlülüklerden ve vergi uygulamalarından kurtulmak için işçileri kayıt dışı çalıştırılmaktadır. Denetim yetersizliği nedeniyle de kayıt dışı istihdam en fazla 10 ve daha az işçinin çalıştırıldığı işletmelerde görülmektedir. 10 ve daha az kişi çalışan işletmelerde kayıt dışı istihdam oranı yüzde 55 iken, 50 ve daha fazla kişi çalıştıran işletmelerde kayıt dışı istihdam oranı yüzde 3’dür. Türkiye’de 50 ve altı işçi çalıştıran işyeri büyüklüklerinin yüzde 59 gibi oldukça yüksek bir orana sahip olduğu düşünüldüğünde, kayıt dışı çalıştırılmanın ülkemizde oldukça yaygın olduğu görülmektedir.

Kayıt dışı çalışanların oranı %32,9 oldu
 

Ağustos 2020 döneminde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmadan çalışanların toplam çalışanlar içindeki payını gösteren kayıt dışı çalışanların oranı, bir önceki yılın aynı dönemine göre 3,2 puan azalarak %32,9 olarak gerçekleşti. Tarım dışı sektörde kayıt dışı çalışanların oranı bir önceki yılın aynı dönemine göre 2,8 puan azalarak %20,6 oldu. (TÜİK verileri)

Ülkemizi seven her vatandaşımızın kazandığı her kuruşunu vergilendirmek bir vatandaşlık görevi olduğunu unutmamak gerekir.

 

 Diğer Duyurular

Yorumlar

    İsim ve mail adresinizi yazın. E-Posta adresiniz gizli kalacaktır.